Kısa cevap
FTC ciddiye alınması gereken işaretleri sıralıyor: pil daha hızlı bitiyor, telefon daha fazla veri kullanıyor, ısınıyor ya da kendi kendine kapanıp açılıyor — en önemlisi de biri yalnızca telefonda söylediğiniz veya yaptığınız şeyleri biliyor. Pil ve veri tek başına çoğu zaman sıradan nedenlerden kaynaklanır; bu yüzden hesaplarınızı da kontrol edin: “hack’lenen telefonların” çoğu aslında tanımadığınız bir cihazın oturum açtığı bir e-posta, iCloud, Google veya WhatsApp hesabıdır. Tanıdığınız biri tarafından kurulmuş bir stalkerware’den şüpheleniyorsanız kaldırmadan önce güvenliğinizi düşünün — FTC, kaldırmanın o kişiyi uyarabileceği konusunda uyarıyor. Ardından telefonu güncelleyin, uygulamaları ve profilleri gözden geçirin, Play Protect’i veya Güvenlik Denetimi’ni çalıştırın ve şifreleri güvendiğiniz bir cihazdan değiştirin.
Kontrol edilmesi gereken işaretler
| İşaret | Ne anlama gelebilir | Nereye bakmalı |
|---|---|---|
| Pil hızlı bitiyor, telefon ısınıyor | Yoğun çalışan bir uygulama, eskimiş pil — ya da arka planda çalışan izleme yazılımı | Ayarlar’da uygulamaya göre pil kullanımı |
| Olağandışı veri kullanımı | Dışarıya veri gönderen bir uygulama | Uygulamaya göre mobil veri kullanımı |
| Kendi kendine kapanıp açılıyor | Yazılım hatası — ya da uzaktan müdahale | Bekleyen güncellemeler ve yeni yüklenen uygulamalar |
| Biri konumunuzu, sohbetlerinizi veya aramalarınızı biliyor | Konum paylaşımı, eşitlenen bir hesap, bağlı bir cihaz — ya da stalkerware | Konum paylaşımı, bağlı cihazlar, hesap oturumları; iPhone’da Güvenlik Denetimi |
| Giriş uyarıları, tanımadığınız cihazlar | Telefon değil, hesabınız ele geçirilmiş olabilir | Apple, Google, e-posta ve WhatsApp’ta oturum açmış cihazlar |
| Sizin eklemediğiniz uygulama veya profiller | Olası casus yazılım veya yönetim profili | Uygulama listesi; iPhone: Ayarlar → Genel → VPN ve Aygıt Yönetimi; Android: Güvenlik ayarlarındaki cihaz yöneticisi uygulamaları |
Sorun telefonda mı, hesapta mı?
Şifrenizi veya çalınmış bir oturumunuzu ele geçiren biri, telefonunuza hiç dokunmadan buluta eşitlenen e-postaları, fotoğrafları ve sohbetleri okuyabilir. Bu yüzden bir şeyi sıfırlamadan önce hesapları kontrol edin:
- Apple, Google, Microsoft ve sosyal medya hesaplarında oturum açmış cihazlar — bkz. açık oturumlar nereden kontrol edilir.
- WhatsApp bağlı cihazlar: WhatsApp Web veya masaüstü oturumu başka bir bilgisayarın sohbetlerinizi okumasını sağlar. Tanımadığınız oturumlardan çıkış yapın.
- Bağlı uygulamalar ve üçüncü taraf erişimleri, ayrıca gizli e-posta yönlendirme kuralları.
Tanımadığınız bir oturum bulursanız kapatın ve şifreyi güvendiğiniz bir cihazdan değiştirin. İki adımlı doğrulama açıkken bile hesaplar ele geçirildiyse oturum ele geçirme rehberini okuyun.
Stalkerware’den şüpheleniyorsanız
- Önce güvenliğinizi düşünün. FTC, stalkerware’i kaldırmanın onu kuran kişiyi uyarabileceği ve şiddeti artırabileceği konusunda uyarıyor. Harekete geçmeden önce bir destek kuruluşuyla konuşun — Türkiye’de ALO 183 Sosyal Destek Hattı’nı arayabilirsiniz.
- Destek kuruluşlarına veya polise ulaşmak için şüphelendiğiniz telefonu değil, güvenli bir cihaz — bir arkadaşınızın telefonu ya da yeni bir hazır kart — kullanın.
- Bir şeyi sıfırlamadan veya değiştirmeden önce yaşananları belgeleyin, saklamak istediğiniz fotoğraf ve dosyaları yedekleyin.
- iPhone’da Güvenlik Denetimi’ni kullanın (iOS 16 veya sonrası: Ayarlar → Gizlilik ve Güvenlik → Güvenlik Denetimi) ve kiminle, neyi paylaştığınızı gözden geçirin. Apple, paylaşımı durdurduğunuzda bunun fark edilebileceğini belirtiyor.
- Uzman desteği alın: Coalition Against Stalkerware, ülkelere göre destek kuruluşlarını listeliyor.
Telefonu temizleyin
- İşletim sistemini ve tüm uygulamaları güncelleyin — güncellemeler çoğu zaman casus yazılımların kullandığı güvenlik açıklarını kapatır.
- Tanımadığınız uygulamaları silin; iPhone’da VPN ve Aygıt Yönetimi altındaki bilinmeyen profilleri kaldırın.
- Android’de Play Protect’i çalıştırın: Play Store → profil fotoğrafı → Play Protect → Tara; açık tutun, uygulamaları zararlı davranışlara karşı denetler.
- Şifreleri başka bir cihazdan değiştirin ve iki adımlı doğrulamayı açın; e-postadan başlayın.
- Şüpheniz sürüyor mu? Fotoğraf ve kişileri yedekleyin, telefonu fabrika ayarlarına döndürün ve uygulamaları mağazadan yeniden yükleyin. FTC, casus yazılımı geri getirebileceği için uygulamaları yedekten geri yüklememenizi öneriyor. Kötüye kullanan kişinin erişemeyeceği hesaplarla yeni bir telefon en güvenli seçenektir.
Risk yüksekse: Kilitleme Modu
Gelişmiş, paralı casus yazılımların hedefi olabilecek gazeteciler, aktivistler ve diğer kişiler Apple’ın Kilitleme Modu’nu açabilir: bazı uygulamaları, web sitelerini ve özellikleri bilinçli olarak kısıtlayan, isteğe bağlı aşırı bir koruma. Çoğu kişinin buna ihtiyacı yoktur — FTC’nin önerdiği gibi güncellemeler, güçlü bir parola, iki adımlı doğrulama ve telefonun fiziksel kontrolü işin büyük kısmını görür.
Sık sorulan sorular
Fabrika ayarlarına sıfırlama casus yazılımı siler mi?
FTC’ye göre tam bir fabrika ayarlarına sıfırlama stalkerware’i silebilir — yeter ki ardından uygulamaları yedekten geri yüklemeyin. Diğer kişinin erişemeyeceği hesaplarla yeni bir telefon en güvenli seçenektir.
Biri telefonum olmadan WhatsApp’ımı okuyabilir mi?
Evet, WhatsApp Web gibi bağlı bir cihaz kurulduysa. WhatsApp’ta Bağlı cihazlar bölümünü açın ve tanımadığınız oturumlardan çıkış yapın.
Pil hızlı bitiyorsa telefonum hack’lenmiş midir?
Şart değil. Eskimiş piller ve yoğun uygulamalar da aynı sonucu verir. Başka işaretlerle — özellikle birinin özel ayrıntıları bilmesiyle — birlikte görülüyorsa ciddiye alın.
Stalkerware’i bulur bulmaz silmeli miyim?
Güvenliğinizi düşünmeden önce hayır. FTC, kaldırmanın onu kuran kişiyi uyarabileceğini belirtiyor. Önce belgeleyin ve bir destek uzmanıyla konuşun.
Kaynaklar: FTC — stalkerware hakkında bilinmesi gerekenler, Apple — Kişisel Güvenlik Kılavuzu ve Güvenlik Denetimi, Apple Destek — Kilitleme Modu hakkında, Google Play Yardım — Google Play Protect, WhatsApp Yardım — bir cihazın bağlantısını kaldırma, Coalition Against Stalkerware