Kısa cevap
QR kod, okuyamadığınız bir bağlantıdan ibarettir. Dolandırıcılar gerçek kodların üstüne sahte kod yapıştırır — FTC otopark ödeme makinelerini örnek veriyor — ya da teslim edilemeyen kargo, hesap sorunu veya zorunlu şifre değişikliği bahanesiyle e-posta, SMS veya mektupla gönderir. Kod, benzer görünümlü bir giriş ya da ödeme sayfasını veya bir indirmeyi açar. Açmadan önce kameranın gösterdiği web adresini kontrol edin; beklemediğiniz mesajlardaki kodları okutmayın; ödemeyi resmî uygulama veya siteden yapın. Şifre girdiyseniz temiz bir cihazdan değiştirin ve diğer oturumlardan çıkın; kart bilgisi girdiyseniz bankanızı arayın.
Sahte QR kodlar nerede karşınıza çıkar?
- Otopark makineleri, şarj istasyonları, restoran masaları veya afişlerde gerçek kodun üstüne yapıştırılan çıkartmalar.
- Kodu okutup “yeniden doğrulamazsanız” hesabınızın kilitleneceğini söyleyen e-postalar — kodu e-posta filtrelerinin denetlemesi bağlantıya göre daha zordur ve sizi telefona yönlendirir.
- Kargo, ceza veya iade hakkında SMS ve mektuplar.
- Hesabınızı doğrulamak ya da kilidini açmak için kod okutmanızı isteyen sahte sosyal medya “destek” mesajları.
Kodu açmadan önce kontrol edin
- Dokunmadan önce web adresi önizlemesini okuyun. Tanıdığınız bir siteyi taklit eden yazım hatalarına veya yer değiştirmiş harflere bakın — FTC’nin ilk önerisi bu.
- Makine veya afişte orijinal kodun üstüne yapıştırılmış çıkartma ya da kurcalama izi arayın.
- Beklemediğiniz bir e-posta veya SMS’teki kodu, hele hemen harekete geçmeniz için baskı yapıyorsa, okutmayın. Şirkete gerçek olduğunu bildiğiniz bir site veya numaradan ulaşın.
- Ödeme veya giriş için resmî uygulamayı tercih edin ya da adresi kendiniz yazın.
- Beklenmedik bir kodla ulaştığınız sayfaya asla şifre veya doğrulama kodu girmeyin.
Kodu zaten okuttuysanız
| Ne oldu | Şimdi bunu yapın |
|---|---|
| Yalnızca sayfayı açtınız | Hiçbir şey girmeden kapatın, telefon yazılımınızı güncel tutun |
| Şifre girdiniz | Temiz bir cihazdan değiştirin (önce e-posta), diğer oturumlardan çıkın ve 2FA açın |
| Kart veya banka bilgisi girdiniz | Kartın arkasındaki numaradan bankanızı arayın; kartı kapatın, ödemeye itiraz edin |
| Uygulama veya dosya yüklediniz | Kaldırın, telefonu güncelleyip tarayın, şifreleri başka bir cihazdan değiştirin |
| Doğrulama kodu verdiniz | Hesabın ele geçirildiğini varsayın ve platformun resmî kurtarma yolunu kullanın |
Telefonunuzu ve hesaplarınızı koruyun
- FTC’nin önerdiği gibi telefonunuzun işletim sistemini güncel tutun.
- Güçlü şifreler ve çok faktörlü doğrulama kullanın — ideali sahte bir sayfaya yazılamayan bir passkey.
- Bir şifre yöneticisi benzer görünümlü bir sitede otomatik doldurma yapmaz; bu da kendi başına bir uyarıdır.
- Her hatadan sonra nerede oturum açık olduğunu kontrol edin: giriş yapılan cihazlar.
Bildirin
Sahte çıkartmayı makinenin, otoparkın veya dükkânın sahibine bildirin; mesajı e-posta sağlayıcınıza veya ulusal bildirim hizmetine iletin — bkz. kimlik avı nasıl bildirilir. Türkiye ve diğer ülkeler için bkz. ülkelere göre çevrimiçi dolandırıcılık bildirimi.
Sık sorulan sorular
QR kod okutmak telefonumu hack’ler mi?
Okutmak yalnızca bir bağlantıyı okur. Tehlike sonrasındadır: sahte sayfaya bilgi girmek veya bir şey yüklemek. FTC bir kodun zararlı yazılıma da götürebileceğini hatırlatıyor; telefonunuzu güncel tutun ve bağlantılardan uygulama yüklemeyin.
Bir QR kodun sahte olduğunu nasıl anlarım?
Açmadan önce web adresi önizlemesini kontrol edin, orijinal kodun üstüne yapıştırılmış çıkartmaya bakın ve sizi aceleye getiren beklenmedik e-posta veya SMS’lerdeki kodlardan şüphelenin.
Quishing nedir?
QR kodla kimlik avı: insanları sahte bir giriş veya ödeme sayfasına göndermek için tıklanabilir bağlantı yerine QR kod kullanmak.
Otopark ücretini sahte bir QR kodla ödedim. Şimdi ne yapmalıyım?
Kartı kapattırmak ve ödemeye itiraz etmek için hemen bankanızı veya kart kuruluşunuzu arayın; ardından kodu otopark işletmecisine ve polise ya da dolandırıcılık birimine bildirin.
Kaynaklar: FTC — dolandırıcılar zararlı bağlantıları QR kodlarda saklıyor, FTC — kimlik avı dolandırıcılıkları nasıl tanınır ve önlenir, NCSC — dolandırıcı e-posta, mesaj ve siteleri bildirme, FTC — ReportFraud.ftc.gov