Kısa cevap
FTC’nin uyarısına göre dolandırıcılar, çoğu zaman internette paylaşılan videolardan aldıkları kısa bir ses kaydıyla yapay zekâ yazılımını tanıdığınız birinin sesiyle konuşturabiliyor. Arama aciliyet içerir: kaza, gözaltı, bugün çıkması gereken bir ödeme; para da havale, kripto para veya hediye kartı ile istenir. Sese güvenmeyin. Telefonu kapatın ve kişiyi zaten kayıtlı olan numarasından geri arayın ya da başka bir aile üyesiyle teyit edin. FBI, ailenizle önceden gizli bir kelime veya cümle belirlemenizi öneriyor. Ödeme yaptıysanız hemen bankanıza veya ödeme sağlayıcınıza ulaşın ve durumu bildirin.
Dolandırıcılık nasıl işler?
- Dolandırıcı, birinin sesinden birkaç saniyelik kaydı sosyal medya videolarından, sesli mesaj karşılamalarından veya önceki aramalardan toplar.
- Yapay zekâ yazılımı yazılan metni o sesle konuşmaya çevirir.
- Başı dertte olan “akrabadan”, havale isteyen “patrondan” ya da yurt dışında mahsur kalan “arkadaştan” bir arama — veya WhatsApp sesli mesajı — alırsınız; bazen ardından avukat, polis veya banka gibi davranan ikinci biri gelir.
- Asıl araç baskıdır: gizlilik (“kimseye söyleme”), aciliyet ve geri alınması zor bir ödeme yöntemi.
Uyarı işaretleri
- Ses birebir tutsa bile acil para veya kod talebi.
- FTC’nin geri alınması zor diye işaret ettiği havale, kripto para veya hediye kartıyla ödeme.
- Durumu gizli tutmanızın ya da hattan ayrılmamanızın istenmesi.
- Yeni veya gizli numara ya da geri arayabileceğiniz bir arama yerine sesli mesaj.
- Ton veya kelime seçiminde küçük tuhaflıklar — FBI bunlara dikkat etmeyi öneriyor, ama bir fark duyacağınıza güvenmeyin.
Arama sırasında ne yapmalı?
- Kişisel bilgi doğrulamayın, para göndermeyin. Geri arayacağınızı söyleyin.
- Kapatın ve kişiyi kayıtlı numarasından arayın ya da başka biri aracılığıyla ulaşın.
- Aile parolasını ya da yalnızca onun bilebileceği bir soruyu sorun.
- Arayan işvereniniz olduğunu söylüyorsa, herhangi bir ödemeden önce bilinen bir iç kanaldan teyit edin.
Ailenizin sesini taklit etmeyi zorlaştırın
- Gizli bir kelime veya cümleyi şimdi, kimsenin ihtiyacı olmadan belirleyin — FBI’ın ilk önerisi bu.
- FBI’ın önerdiği gibi mümkünse sosyal medya hesaplarını gizli yapın, herkese açık video ve ses kayıtlarını sınırlayın.
- Yaşlı akrabalarınıza bu dolandırıcılığı anlatın; “aile acil durumu” tuzakları çoğu zaman onları hedef alır.
- Mesajlaşma hesaplarını güvenceye alın ki hack’lenen bir WhatsApp sahte sesli mesaj göndermek için kullanılamasın — bkz. “Merhaba anne” WhatsApp dolandırıcılığı.
Ödeme yaptıysanız
Hemen bankanıza veya ödeme hizmetine başvurun: ne kadar erken davranırsanız transferi durdurma şansı o kadar artar. Numarayı, mesajları ve ödeme bilgilerini saklayın. Durumu bildirin — ABD’de ReportFraud.ftc.gov ve FBI’ın IC3’üne; diğer ülkeler için bkz. ülkelere göre çevrimiçi dolandırıcılık bildirimi. Kendi yüzünüzün veya sesinizin deepfake’i dolaşıyorsa bkz. deepfake içerikler nasıl kaldırılır.
Sık sorulan sorular
Dolandırıcının bir sesi klonlamak için ne kadar kayda ihtiyacı var?
FTC’ye göre yalnızca kısa bir kayıt yeterli — çoğu zaman internette paylaşılan videolardan veya sesli mesajlardan alınıyor.
Yapay zekâ sesini gerçeğinden ayırt edebilir miyim?
Güvenilir şekilde hayır. Bu yüzden öneri sesi yargılamak değil, doğrulamaktır: bilinen numaradan geri aramak veya aile parolasını sormak.
Aile parolası nedir?
Önceden belirlenen ve yalnızca ailenizin bildiği bir kelime veya cümle. FBI, acil durumda arayanın kimliğini doğrulayabilmeniz için bunu öneriyor.
Yapay zekâ ses dolandırıcılığını nereye bildiririm?
ABD’de ReportFraud.ftc.gov ve ic3.gov’a. Diğer ülkelerde ulusal dolandırıcılık veya siber suç birimine ve bankanıza bildirin.
Kaynaklar: FTC — dolandırıcılar aile acil durumu tuzaklarını yapay zekâyla güçlendiriyor, FBI IC3 — suçlular finansal dolandırıcılık için üretken yapay zekâ kullanıyor, FTC — ReportFraud.ftc.gov, FBI — İnternet Suçları Şikâyet Merkezi