Kısa cevap
Avrupa Birliği’ndeyseniz, bir platform hesabınızı askıya aldığında ya da içeriğinizi kaldırdığında Dijital Hizmetler Yasası (DSA) size üç şey tanır: bir gerekçe bildirimi, karardan sonraki altı ay içinde yapabileceğiniz ücretsiz bir iç şikâyet ve uyuşmazlığı sertifikalı bir mahkeme dışı uyuşmazlık çözüm kuruluna taşıma hakkı — örneğin Facebook, Instagram, TikTok, Pinterest, Threads ve YouTube için Appeals Centre Europe. Bu kuruluşlar bağımsızdır, kullanıcı için ücretsiz ya da düşük maliyetlidir; kararları bağlayıcı değildir ama platformlar onlarla iyi niyetle çalışmak zorundadır.
Bu haklar kimler için geçerli?
DSA, platformun merkezi nerede olursa olsun AB’deki kullanıcıları korur. Birleşik Krallık, İsviçre, Türkiye veya ABD’de geçerli değildir — oradaki kullanıcılar platformun kendi itiraz sürecine (Birleşik Krallık’ta ayrıca Online Safety Act’in zorunlu kıldığı şikâyet prosedürlerine) dayanır. AB’de yaşıyorsanız bunu her itirazda belirtin.
1. hak: gerekçe bildirimi
Bir platform hesabı askıya aldığında veya kısıtladığında, içeriği kaldırdığında ya da görünürlüğünü azalttığında size nedenini söylemek zorundadır: olgular, uygulanan kural veya yasa, otomatik araç kullanılıp kullanılmadığı ve nasıl itiraz edebileceğiniz. Bildirim belirsizse gerekçe bildirimini isteyin ve saklayın — sonraki iki adım ona dayanır.
2. hak: ücretsiz iç şikâyet
- Karara karşı, karardan sonraki altı ay boyunca ücretsiz şikâyette bulunabilirsiniz.
- Platform bunu zamanında, özenle ve keyfî olmayan şekilde ele almak zorundadır; karar yalnızca otomatik araçlarla verilemez.
- Şikâyeti bir protesto gibi değil, delil gibi yazın: hangi karar, neden yanlış ve bunu kanıtlayan belgeler.
3. hak: bağımsız uyuşmazlık çözüm kuruluşu
- Bir AB Dijital Hizmetler Koordinatörü tarafından sertifikalandırılan kuruluşlar, hesap askıya alma dahil platform kararlarını inceler. Avrupa Komisyonu listeyi yayımlar.
- İrlanda’da sertifikalı Appeals Centre Europe; Facebook, Instagram, TikTok, Pinterest, Threads ve YouTube’a bakar; başka kuruluşlar başka platformları kapsar.
- Kullanıcı için süreç ücretsiz veya düşük maliyetlidir; kuruluş sizin lehinize karar verirse ücretleri platform üstlenir.
- Karar platformu bağlamaz, ama platformlar iyi niyetle katılmak zorundadır ve bu kararlara nasıl uyduklarını raporlar.
Bu yolları nasıl kullanıyoruz?
Gerekçe bildirimine dayanan bir iç şikâyet ve — sonuç vermezse — iyi belgelenmiş bir uyuşmazlık başvurusu, AB’deki bir kullanıcının çoğu zaman en güçlü yoludur. İkisini de Instagram ve Facebook hesap kurtarma çalışmamızın parçası olarak hazırlıyoruz. Mahkeme yolu her zaman açıktır; DSA yolları onun yerini almaz.
Sık sorulan sorular
Birleşik Krallık’ta yaşıyorsam DSA geçerli mi?
Hayır. DSA bir AB yasasıdır. Birleşik Krallık’taki kullanıcılar platformun kendi itirazlarına dayanır; Online Safety Act de platformlardan şikâyet prosedürü sunmasını ister.
İç şikâyet için ne kadar sürem var?
DSA’nın 20. maddesine göre karardan itibaren en az altı ay. Beklemeyin — delil ve kayıtlar erken dönemde daha kolay elde edilir.
Uyuşmazlık çözüm kararı bağlayıcı mı?
Hayır. Ama platform iyi niyetle katılmak zorundadır ve lehinize verilen karar dayanabileceğiniz güçlü, bağımsız bir tespittir.
Ücreti var mı?
İç şikâyet ücretsizdir. Uyuşmazlık kuruluşları kullanıcıdan ya hiç ücret almaz ya da sembolik bir ücret alır; kazanırsanız iade edilir veya platform öder.
Kaynaklar: Avrupa Komisyonu — DSA kapsamında mahkeme dışı uyuşmazlık çözümü, Appeals Centre Europe